17
Tue, Jul

The Chinland Post Le Lai Pathawng Minthang Lal Than Chung Ton Biaruahnak

Topic

TCP: Na konglam tawi?
LTC: Ka min tak hi Lal Than Chung a si i dawtnak in Pa Chung tiah an ka auh. 1984 Oct. 25 ah Mizoram Lawngtlai District um Ceu Ral khuate ah ka chuak. Pu Hmun Thang le Pi Fam Kil hna nih an ngeih chunhmi fa ka si. Keimah ka pi le cu Chinram, Thantlang peng Tikir khuami an si.

TCP: Tutan Kalay na ratnak kong?

LTC: Keimah ka pule ka van tlawng pah hna. Ka caam chung ah hin Kalay hrambunh CYO zong nih Kalay-kabaw khuate hmun 6 hrawng ah vahpi an ka timh.

TCP: Laimi ah pathawng minthang kan in ngeih chunhmi na si bantuk in zapi hmai ah zeipawl dah na thawnnak na langhter khawh?
LTC: Aw si, zapi hmai ah ka langhter khawh cemmi hna cu; Motor fami hri in hnuh, rawleinak khengdei caku bang thleh, ung (cocoanut) a romi ka kut bakin a hawng ka kheh dih, innkhar ah hmanmi ngamu thir hna hri hrual bang in hrual, India vanlawng bel khap 9 ah ti khat te in chiah i ka haa in sehchih i cawi, ka keng cung ah facang dip 10 chiah i a tangah thir zum chiah tbk… an si. Nain, mizapi hmai ah van langhter khawh lomi tete zong an um len ve tahchunhnak ah lo lak i mau hna a hram bakin phawi ti pawl an si.

TCP: Hibantuk in na thawn hi zeitik caan in dah a si cang?
LTC: Tuanbia bang in vun in chim ko sehlaw mu…

TCP: Aw si van chim ko.
LTC: 2006 kum lio hin ka hawipa nih cozah khamhmi lo (forest) a rak khangh. Cu ah cun ka hawipa cu ka rak bawmh ve caah thong an ka thlak. Mah cu Sangau thong ah a si. Thonginn chung ah innkaa hrenh khumh in le ka kut ke hna zong thir cincik in an ka hren khip khap. Cu lio cun ka senten saling a si caah, ka pawng kal a chuak. Thong hngaktu pawl ka auh len hna i hohmanh nih an theih lo. An ka hrenh khumhnak hmun i zunpi van kal ti cu ka sia a rem lo caah ka kut ah an hrenmi thir cincik cu ka thazaang in ka chah. Cun, ka ke zong cu ka chah ve. Leng chuah kai tim i innkaa hrenh khumhmi ka si tikah thong kulhmi thir cu ka kut in ka kaam i pawng ah ka kal. Pawng kal ka kir pah ah thong vengtu pa nih a ka hmuh i ‘ziah mahti khan lengah na chuah’ a ka ti. Ka pawng kal chuak tuk cang i pei kan auh len hna i hohmanh nih nan theih lo cu ka ti. Va lut than a ka ti i thong chung cun ka lut than. Vun chuak than hnik a ka ti i fawite in thir cu ka kaam than i ka chuak. Cu lioah thong vengtu pa nih a ka hrem cang rua lai ka ti nain a kut par te hmanh in a ka tong lo…he…he… van that ah kan ti ko lai ta mah thong vengtu pa hi Aizawl mi a rak si.

Cuti thong chung in ka chuah hnu 2007 kum ah Mizoram pumpi ah Mizoram Record an timi (zapi hmaiah thawnnak hmuhsaknak) an tuah. Cu an tuahmi ah cun Sangau thong i ka sining a rak hmutu Aizawl palek pa nih cun thawng a ka thanh. Zuamnak ah cun ka kal i Mizoram pumpi ah pakhatnak ka la. Tukum 2016 tiang hin keimah bantuk Mizoram ah a thawngmi an um rih lo. Cun, 2011 kum lio khan India ram State 7 ah zuamnak a um than i Mizoram mipi 30 nih an ka zulh. Cu zongah cun pakhatnak laksawng ka ngah. Mah ah ka hmuhmi tangkaa vialte cu kan khua biakinn saknak ah ka hlut dih ve.

TCP: Mah tluk lawmmam in na thawn hi zeiruang bik ahdah si hnga?
LTC: Hi biahalnak zong hi tuanbia bantuk in chim than ko ning law. Ka ngakchiat lio ah hin kan khua ah thlacam bu (hlim bu) hna nih hin an rak timi cu kan khua in hin Samson bantuk micak pathawng a rak chuak te lai an ti. Cun, Thantlang Chin National Day lio an ka sawm zongah Thantlang khua pitar pakhat nih Samson bantuk mithawng hi kanmah Laimi chung ah tiral lei in an rak chuak te lai ti a hmuhnak kong zong a rak ka chimh.

Nan ka hmuh ko i, ka muisam in cun pumrua zong a fa mite ka si ko. Sifak te ka si tikah dinei zong a thawmi ka ei kho lo. Lai rawl le Lai meh te lawng a eimi ka si ko. Ka thawn ti kai theih bik cu Pathian thawng lawng in a si.

TCP: Tu nai na van chimmi ah thlacam bu pawl nih Samson bang mithawng kan Laimi ah a chuak te lai an in ti caah maw tu hi na sam zong sau nawnte in nai zuah? Na sam zuahmi kongah chim na duhmi?
LTC: Samson bang mithawng ti ruangah ka sam kai zuahmi cu a si lo. Nain, ka sam kong ah hin cun chimding ka ngei ve. Kum 19 ka si lioah hin kan innhmai ah ka hawile nih ka sam an ka meh. Mah an meh ciami tiltawt cu ka nu nih hnawm a phiahnak ah a phiah chih i mei in a duah. Mei in a duah bakin keimah zong zarh khat chung tho kho loin ka rak zaw. Cun, tu zongah hin ka sam kai hriah i a tlami tete mei ka khangh ahcun nikhat chung hna ka zaw tibantuk in ka um. Cucaah, tu cu ka sam kai hriah fate mei ah peih ngam ti loin a hlonh in ka hlonh cang. 

TCP: Na rawl eidin ning kong tah?
LTC: Hlan ah cun fang pawng 4 hi voi khat ei ah ka ei dih tawn. Cun, ar pacang sa hna khi keimah lawng bak in a ruh pakhat hmanh tang lo in ka thuat khawh dih. Tu cu tlawmpal ka ei tlawm deuh cang.

TCP: Nangmah na pu le kan ti hnga maw, nan cikawr hrim ah tah nangmah bang mithawng an rak um bal maw?
LTC: Ka nu le ka pi nih cun an rak ka chim tawn. Keimah nakin ka pu le pawl hi a let bakin an thawng deuh an ti. Annih cu lo ah an hmuhmi cakei, chiandeih hna zong hrimnaam pakhat hmanh tel loin an kaa tiang an rak bauh khawh an ti.

TCP: Biadang ah Mizoram ummi ahcun Lai holh na thiam ngai ee?
LTC: Aw si, kan chungkhar hrimhrim ah hin Mizo holh nakin Lai holh hi kan hman deuhmi si. Cun, kan tuanbia hrimhrim zongah kan nih Lawngtlai cu Thantlang peng in a van peem kan si. Cucaah, Mizoram ah hei um hmanh sehlaw Mizo ka si lo Laipa ka si ko.

TCP: TCP ca reltu sin biacah na duhmi?
LTC: Careltu sin biacah ka duhmi cu; cunglei zongah tampi ka chim cang bang khan Laipa ka si tikah vawleicung ah hin Laimi pawl kan thawnnak hi miphun dang hmai ah langhter ka duh. Vawleicung kan Laimi pawl nih hin an umnak cio ah hung ka au kho hna sehlaw miphun dang hmai hrimhrim ah Laipa kan thawnnak le Laimi ca lungphun ka duh. Ka nu le ka pa, ka pi le ka pu hna zong Lai an si tikah Mizo min ngeih nakin Laimi min ngeih in lungphung tial ka duh deuhmi si.

TCP: Laipa pathawng ciammam. Lai miphun ca tuanbia lungphun na kan tialpiak te hrim lai ti ruahchannak kan ngei. Na caan na kan tenhpiak caah na cungah kan lung aa lawm.
LTC: Si, kei zong Laimi ah Media pakhat nih mahbantuk in tonnak caan nan ka ngeih ve caah nan cungah kaa lawm tuk ve.

Tonnak tuahtu : Pabawi
Tonnak hmun : Kalay