17
Sun, Dec

Burma

Chinland Post| 2017 November 18| Ramdang khuasa mi Chin/Lai cheukhat hna nih November 17, 2017 ni ah Hluttaw biakhiahnak kong ah Ralkap Palai pawl nih an duhlonak an langhter mi le, thil sining nan theih fiang deuh awk ah thil sining tlawmpal ka tial.

Chin ramkulh cozah zung le Hakha khuapi (Hmanthlak: Dr. Carl Middleton)

Opinion

Thailand ram ah University tha bik pakhat a simi Chulalongkorn University in Professor hna le sianginn a kaimi Chin siangakchia hna nih Hakha khuapi ah dinti a harnak kong le khuapi serning kong dothlatnak an tuah. Cu an tuahmi cu July zarkhatnak ah Chulalongkorn University ummi Center for Social Development Studies ah Public Forum an tuah i Hakha kong an dothlatmi chimhnak an ngei. Cu an dothlatmi kong cu aa tlakning in a tanglei bantuk in kan hun leh -- EDITOR.

Hakha Market (Photo: Go Myanmar)

Opinion

Salai Ngun San Aung| 2017 March 14| -  Hakha sathahnak ah sa a cawtu mi tam deuh ngai ngai nih market an sacuai a tling lo chin lengmang tiah an phunzai. Sa man zong a kai chin lengmang kan zuatmi satil man bel a kai hlei fawn lo. Tum chin tu a panh fawn. March 15 ah Sipin Committee nih Hakha khuachung hmunthum caah sathahnak license zuarzuamnak cu an tuah cang lai tiah kan theih. Tu license thar aa tlaihmi nih tah zeitindah mizapi sa an kan zorh lai ti cu hngalh khawh a si rih lo.

Photo: https://www.brookings.edu

Opinion

Biadomhnak: Kan hnu November 2015 Ramkomh Kawlram ah a zalong bikmi rampi thimnak an tuah khawhmi cu tuanbia ah philh khawh lo dingmi a si tiah mitampi le catialtu tampi nih chimrel lengmang theo. Nihin ah cun a kum a hung tling duahmah ko cang. Kan hnu kum hrawng ah Ramkomh Kawlram cu ram thar hlikhlek, 'Democracy' in a hruai dingmi le ramkhel he pehtlai in zalonnak a um dingmi ah hun ruah colh a si. Nain, tuanbia ah a tang dingmi a zalongmi thimnak kan timi nih kum khat chung ah zeidah a hrin timi hun zoh ah lungtling cu a si hrim lo. A ruang hun zoh tikah a thawk hrim a tha tuk lem lomi, ram miphun duh lo bu le zolongte in thimfung kan pek lomi mah duhzawn phung nih a kan hren. Cu phung chung in zalongte in kan thimmi hna zong nih rian an tuan ve tikah mah duhzong phunglam cung in mah duhzong in chimrel, khuakhan ve a si tikah kan ram uknak le nihin dirhmun hi mah duhzawng 'Democracy' vun ti ah siarem lo ding le a palh vun ti awk a um lai lo dah.

Tukum Chin Kumthar (Tho Puai) an tuah lio -- TCP

Opinion

Salai Ngun San Aung| 2016 October 23| -  Chin Miphun nih a pengtlang huap in min dangdang sak hmanh usilaw a ningcang le sullam khat in kan i ngeihchunh ni sunglawi cu “Tho” timi Lai Kumthar hi a si. Tedim, Tonzang le kan unau nih Thado an ti. Falam nih Fang-er an ti, Hakha-Thantlang nih Tho kan ti. Kan minsak cu i dang hmanhseh law kan hmanmi Ni Sunglawi hi cu a hram rak i khah dawh a si. Cu caah Chin miphun nih kan ngeihchunh Ni Sunglawi cu Tho hi a si. Chin Miphun Ni cu kan nunphung (puai) Nitha, a silo. Tuanbia pekmi kan Ni Sunglawi, miphun tling pakhat kan sinak a fehtertu Ni, kan sunlawih mi a si. Tho, Fanger, Thado timi cu kan pupa chan in an rak hman cangmi kan miphun Nunphung he aa pehtlaimi Ni Sunglawi a si.

Cu Lai Kumthar timi “Tho” cu Chin ramkulh khualipi Hakha ah, Khuanu khuapa, CYO, CWO, HUSO le a dang dang nih zaanghlei hun cawi in October 22 ah an kan tuahpi. Hi bantuk kan Miphun Ni Sunglawi ah kan khualtlung mileng pakhat hnih mithmai zoh in Kawlholh kan hman rih mi cu a poi ko. Hi Tho a rak zawhmi hna hi A let sawm zaa in Laimi kan tam deuh. Kawl cu pakhat hnih te taktak an si. Minister Pu Sui Thio nih Laiholh bak in bia a hun chim ah khan lung a hmui khawhning.

Caantlaitu hna sin ah khan kum 60 vel upa pakhat a ra, “Lai Tho ah ziah Kawlholh in bia nan chim? Laimi kan si, kan Ni Sunglawi a si, Laiholh in chim uh” tiah a ti hna. Cuticun ramchung ramleng kan unau tam lak te nih an kan soisel. Cu tikah tutan Tho a tlamtlin nakhnga tuanvo latu lei in Haotu chang a si i hunnak biatawi zong a chimmi, Chin Women Organization Chairman Pi Tawk Men cu TCP nih biahalnak kan ngeih. “Kawl upa kan sawmmi hna an um ve. Hi hna nih hin Nunphung Ni Sunglawi hi zeidah a si, a sullam zeidah a si timi kan hngalhpi hna seh ti saduhthahnak he tawlreltu upa tamdeuh hnatlaknak in Kawlholh kan hmannak hi a si” tiah a kan leh.

Kawlpa nih kan Tho hi zeitin aa thok i zeiruangah kan sunhsak timi hi a hngalh theng theng a herh maw ti ka ruat ngai. Cu a hngalhnak nih cun tah zeidah kan caah hlawknak a chuahpi lai? Kan Tho cu kan tuah ning kel tein kan tuah ko lai i kan sining te kha kan hmu ko hna seh zeidah a si ti hngalh duhnak  a ngei taktak mi nih cun an kan hal ko lai. Asilole hngalhter thengtheng kan duh hna ruang ah kan Miphun Ni Sunglawi ah miphun dang holh hman cu kan sum a hmet zia, mi hmai ah kan i langhtuk deuh rua, Tlangholh (Common Language) Zeitindah kan ser lai? Kan Nunphung a simi “Laipaih” hmanh biaknak hmunhma a si tiin an kan hrawhpiak. Cu lio ah kan Nunphung Ni Sunglawi ah Kawl holh a kan hmanpiak cu kan nu le pa hna thil tuah hi khuaruah a har ngaingai.

Kanmah Chinmi lila nih kan i hrawm khawhbik mi cu Kawlholh a si caah Tho zong ah Kawlholh kan hmannak a si. Tlangholh kan ngeih hlan chung cu hihi kan si a hau ko a timi kan um len ve hoi. Tlangholh hi Cozah nih hihi tlangholh ah hmang uh tibantuk, CACC nih hibak hi zulh le hman dih cio ding tibantuk in nawl chuahpiak le sianginn ah cawnter dih khi kan duh rua. Cucu a si kho lo, a hlei in Chin Miphun caah cun a si kho lo. Cu caah kan holh kha midang nih an holhnak ding lam kan ser a herh. Thanchonak in, chawlehthalnak in a lamkip in hmai kan sak a herh. Nunphun le caholh upatnak zong ah. Cuticun mi tam deuh, mi thawng deuh, tbk. nih hmanmi pehtlaihnak kha zapi nih zulhdawi lengmangnak in zapi hrawmmi pehtlaihnak cu a chuak te ko lai.

Amah bel Nihin kan miphun lakah hruaitu lei dirhmun bantuk in chiahmi le ramkulh khualipi pi ah tuahmi Miphun Ni Sunglawi ah hi bantuk in thil kan kalpi lengmang rih ahcun kan fale nih “Ka Pu Na An-Pei an kan ti te sual ko hnga…Miphun dang holh zong pei lengmang i kan chimnak i kanmah holh zong pei beh te hnga cu ruah ah lung a fak tuk lo maw?

Biakilh: Catialtu pumpak hmuhning a si.

Hafiz Mohammed (kehlei kulhmi) le Abdul Qudus Burmi (Orhlei kulhmi le Ronhingya hruaitu hna (Photo: Mizzima)

Opinion

Kawlram President Htin Kyaw nih ramri i ral a chuahtertu Rohingya tiah theihmi “Aqa Mul Mujahideen” pawl hi Pakistan he pehtlaihnak an ngei tiah sual a phawt hna. India le Bangladesh i mahthil kong a theimi hna ca ahcun Pakistan le Rohingya pehtlaihnak an ngeihmi hi khuaruahhar awk a um loh. Anmah nih Kawlram President le mahkong a kherhhlaimi thiamsang pawl nih an chimmi hi a hman tiah an pom ve.

India thiamsang pakhat nih Rohingya ralhrang hriamtlai phu hi kumhrabu tampi chung an konglam kherhhlainak a tuahmi nih AMM (Aqa Mul Mujahideen) hruaitu hna hi Pakistan ah training a kai dihmi lawngte an si tiah Mizzima sinah a chim.