18
Sun, Feb
1 New Articles

Biahalnak Zik

General Topics

Pastor Chan Hnin Thang| IBC (Hakha); Chin Digest Vol. 2/No. 2| Na chuah lecangka biahal awk a zik na ngei colh. Cucu na hngalh lonak caan zong a va sau cang men lai—cu biahalnak, na ruah bal lomi, na hun ruah tik ah siseh, na nunnak ah zeidang nakin a biapi deuhmi thil na kawl i hi biahalnak na hun ruah khawh tikah siseh, caan saupi a rak liam cang ai.

 

Nangmah te lawng lileng in na um lio caan ah, midang he naa cuaichunh tawn i annih zong bia in an chim thiam khawh lomi, an duh le an herhmi thil an kawl ve kha na hun hngalh tikah na khuaruah lehlam a har chin. Micheu cu nangmah nakin an thilrit a zaang i aa nuam deuhmi an lo. A cheu cu nupi pasal ngeihnak (chungkhar thar dirhnak) ah le chungkhar nun ah hin zei poh a tlam a tling ko tiah a ruatmi an um. A cheu baak cu minthannak le rumnak vawlei ah, an lungthin an bungh. A cheu cu inn ah hnangam in an um i a hlawh zong a tlingmi an um. Anmah na hei zoh tik hna ah na hun ruah khawh menmi cu: Hi mi hna hi Biahalnak A Zik an ngeihmi an i hal kho rih lo hi ta. Anmah le lam te cu an i hmuh ko. An duhmi an hngalh i hmuh khawh an i zuam. Keimah lawng hi kalnak hmun i hngal lo le ngei loin a vaimi ka si. Bia lawng kaa hal, khua lawng ka ruat; mui lak ah ka vai i hruaitu ngei loin hnabei donghnak lam ka zawh.

Asinain nangmah lawng na rak si lo. Zapi zong hi nangmah he khual a tlawngṭimi lawngte an si, zeicahtiah nangmah nih naa halmi bantuk Biahalnak aa halmi an si. An lung a tuaitertu bialehnak an kawl; an nuncan ziaza a ṭha lomi zeitin dah a ṭhat lai an ti; an thlarau ca ah an van a sang. Mi vialte hi hnangam lungdaihnak petu, thazaang petu, lam hruaitu a herhmi lawngte kan si.

Kan chan hi hmailei kong lungretheih chan a si, tiah an kan chimh. Tuanbia hlattu (historian) hna nih minung nih ṭihphannak (fear) le thil a si fiangfai in hngalh lonak (uncertainty) hi caan tawite lawng a si cang lai. I doh le i ralnak vialte hi an lo dih te lai, tiah an ti. Daihnak kong kan chim lio ah kan hmai ah ral a tho. Humhimnak kan kawl, asinain kan hmu hlei lo. Capawl bang a ziam zaumi thil kha kan i tlaihchih peng i kan va i tlaihchih len ko zong ah an lo dih ṭhiam.

Chan khat hnu chan khat ṭihphannak in a khatmi ngakchia bang kan tli i mitcaw bang a dah in kan i dap. Hi lam hi cu a dik, kal kan duhnak a kan phakpi lai, kan ti. Nain cuti kan ti fate kan rak palh deuh lehlam.

A hmasa bik lam kan i thimmi cu uknak lei zalonnak kha a rak si. Mi ramdang kha zalonnak pe hna u, vawleipi hi a nuam chin lai, tiah kan ti hna. Lam dang pakhat cu fimthiamnak hi a si. Zapi nih an lung a dih umnak in fimthiamnak ah an bungh. Uknak lei zalonnak he fimthiamnak he kan cawh ahcun kan vaivuan lai, tiah a cheu nih an ti i fimthiamnak lei lam lawng kha an i hruhpi chih. Hi lam vialte nakin a ṭha bik lam cu hi nak sang deuh i nun kha a si. Cu lam cu a nuam i a ṭha deuhmi ram ah kan kal hrimhrim lai ti kha aa ruah hrimhrim lai.

Ṭha ko, na pawngkam kha hun i helham hnik. Amerika ram ah na hun hmuh dingmi cu uknak lei zalonnak a karh thliahmah, vawleicung fimnak sang bikbik le, innlo khuasak ning sangsang kha na hun hmuh ko lai. Amerika mi nunning in nun ve kha kan duh dih cio—nain cu thil hna nih cun a kan nuamhter hlei maw? Kan kawlmi nunnak lam ca ah cu nih cun a lam a kan chim kho in lungsi le hnangam lawmhnak a kan pe kho maw?

Pakpalawng lawngte. Rili khattelei in khattelei tiang thlakhat khualtlawn ding kha suimilam ṭeem ah kan phanh khawh caah maw; zawtnak ṭih nungnung a kham khotu si kan hmuh khawh caah maw; Babel innsang bantuk inn sang pipi kan sak khawh caah maw; rili tawne i a um i aa thupmi thil kan hngalh khawh caah maw; vawlei dang, lamhlat pipi kha inn tein kan bih khawh caah maw—kan philhmi thil a um maw? vawleicung khuaruahhar thil nih hlawhtlinnak a kan phorh maw? hi vawleicung kan um hnawhchan a kan fianh kho maw? zeidah kan cawn awk taktak cu a si ti kha a kan hngalhter maw?

Cu thil kawlawngpi vialte cu an hmun hnga maw? Vawleicung thilthuk hngalhnak lawng nih na hna an ngamter deuh maw? Minung nih kan ngeihmi ṭihnak le huatnak le rawhralnak hi hneksaknak (laboratory) in bih le hmuh khawh an si maw? 

Mino tampi cu an nun a hruaitu, a namtu, rianṭuan duhnak le bawi si duhnak lung a kan petu kha an thlau cang. Nichiar ka theihmi cu, nule pa nih kan fale caah zeidah a herh bik ti kha an hngal lo—thazaang chuah ṭualmal an huam lo, zei poh an kut ah phakter kha an duh. Cataang sang, mifim thiam i an chuahtermi an fale, chunglei nunnak ah pakpalawng lawngte an rak si kha hngalh dawh an si lo. Rian kha lawmhnak he a kan ṭuanter tu thlarau in an khat lo. Lawmhnak taktak a kan petu an i fiang lo. Zeiruang ah dah pakpalawng thil kha tlaih kan i zuam? A ruang cu, khoika in dah cu hna cu an rat ti kha kan hngalh lo ca ah a si, zeiruang ah dah hi vawleicung kan chuah ti le khoika lei lam dah kan zawh ti zong kha an hngalh lo ca ah a si!

Pakpalawng tlaih aa zuammi vawlei ah kan um. Vawlei fimnak le thiamnak hngalh kan i zuam, kan nun nuam deuh seh, kan duh tling seh, kan ti; nain kan chunglei nun ah pakpalawng lawngte. Zeiruang ah dah pakpalawng kan si? A ruang cu, A Kan Sertu nih Amah caah a kan ser i Amah tello in tlinnak kan hmu kho lo. Jesuh nih tuanpi ah a kan chimhmi cu, minung hi rawl lawng in a nung kho lo, sihmanhsehlaw cucu kan ngai hlei lo. Rawl kan kawlnak ah kan mit a caw. Kan zawt hlan chung kan mit a caw. 

Kan vawlei hi ser hramthok in duhsah tein aa thleng ziahmah. Khuacaan aa thleng; nunphung, thuamthil, ramri, innlo, khuasakning, nunning, khuaruahning—hi thil vialte hi aa thleng thliahmah. Thirhri tuk in kan rak i chawn i atu cu muilang in kan i chawn kho cang. Zawt hi damh khawh lo ah kan rak ruah i atu cu khuaruahhar in sii nih rian a ṭuan i a damh khawh cang. Lunghrinh awk um lo tiang in kan hlawh a tling cang.

Asinain, hi thil vialte hin, minung nih kan buaipimi a hram bik kha a maimilh kho lo. Innlo sangsang kan sak, a rang bik lawng kan ser, a sau bik hlei kan donh; nain kanmah le kanmah cu kan i uk kho hlei lo i daihnak (peace) le nun tlukruannak (eṭuality) in kan nung kho hlei lo!

Zeicahtiah Eden dum ah khan minung nih Pathian duhnak cu amah duhnak ruang ah a nawl a rak ngaih lo caah hi harnak hi a rak ton. Cu harnak cu Genesis dal khatnak ah kan hmuh. Rom dal khatnak he aa pehtonh. Jesuh Khrih Thawngṭha nih damnak sii a kan pek.

Minung sining cu huatnak, nahchuahnak, duhfah le hakkauhnak in a khat. Sualnak cu a cung ah a tlung i thih ṭihnak nih a veh lengmang. Minung nih thil ser thiamnak cu aa ngeih ko nain amah le amah cu aa ser in aa thleng kho lo. Caan a hung kal, minung cu a hramthok a sining te ah khan a rak taang.

Minung tuanbia nih thil phun thum a kan chimh: a hnulei tuanbia ah sualnak in a khat; atu ah ngaihchiatnak cu a liam in a liam i; thihnak nih a hmai in a bawh.

Baibal nih, “Mi cu kan thi te lai,” tiah a ti i; hihi mi vialte caah a fiang tuk i ruahchannak ngei lo dirhmun ah kan um. Minung fimnak le biaknak tampi cu minung nih an ser i, cucu Pathian Bia a harmi va hrialnak lam kawl an i zuamnak in a si. Jesuh Khrih loin lam dang tampi a um ko an ti. Asinain an i zuam seek len ko nain dinh hmun ah a hruai kho hna lo.

Sualnak, ngaihchiatnak le, thihnak, lungtuainak, nuncan ziaza ṭhatlonak, thlarau lei chambaunak kong ah, Khrih nih a phi aa ngeih. Aa thleng bal lo i a hmunmi, nizan, nihin le, a zungzal in aa khatmi, Jesuh Khrih lawnglawng hi a phi cu a si.

Zeizong vialte an i thleng dih lai, nain Khrih cu aa thleng bal lo. Zaat a hngal lomi minung duhfahnak ah hin, Khrih cu fek te le dai zirziar tein a um i, Amah nih a kan pekmi khamhnak le daihnak i a thluachuah vialte cohlan ding in le Amah sin ah a kir ṭhanmi poh, cohlan ding ah timhcia tein a um zungzal. Amah cu biahalnak zik na ngeihmi an lettu cu a si.

“Nan lungthin dihlak in nan Ka kawl ah cun Keimah cu nan Ka hmuh lai.”

Cc: A Treasury of Faith cauk chung, Billy Graham ṭialmi “The Great Quest” ta aa tlakning in lehmi a si—Calettu.

 

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS